Pháp lý

Thuế, phí khi mua bán nhà đất năm 2026: ai nộp, nộp bao nhiêu, tính trên giá nào

10 tháng 11, 20268 phút đọc
Quay lại tin tức
Thuế, phí khi mua bán nhà đất năm 2026: ai nộp, nộp bao nhiêu, tính trên giá nào

Từ 1/7/2026, Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 có hiệu lực, giữ mức 2% trên giá chuyển nhượng. Tổng hợp các khoản thuế phí khi mua nhà và cách tính để dự trù ngân sách.

Khi tính tiền mua nhà, nhiều người chỉ nhìn giá bán. Đến lúc công chứng, sang tên mới nhận ra còn một loạt khoản thuế, phí, lệ phí phải nộp, và nếu hợp đồng đặt cọc không ghi rõ ai chịu khoản nào thì rất dễ phát sinh tranh cãi ngay trước ngày ký.

Bài này tổng hợp các khoản phải nộp khi mua bán nhà đất giữa cá nhân với nhau và khi mua căn hộ từ chủ đầu tư, theo các văn bản đang có hiệu lực tính đến tháng 11/2026.

Thuế thu nhập cá nhân: 2% giá chuyển nhượng

Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 (Luật số 109/2025/QH15) được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025 và có hiệu lực từ 1/7/2026. Với thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản, luật mới giữ cách tính cũ: thuế bằng 2% giá chuyển nhượng, không tính theo lãi hay lỗ thực tế. Phương án đánh thuế theo chênh lệch mua bán từng được đưa ra thảo luận nhưng không được giữ lại trong luật.

Một số điểm cần biết:

  • Người nộp thuế là cá nhân có thu nhập từ việc chuyển nhượng, tức là bên bán. Trên thực tế, hai bên có thể thỏa thuận để bên mua nộp thay, nhưng thỏa thuận đó cần ghi rõ trong hợp đồng.
  • Luật bổ sung quy định thời điểm xác định thu nhập tính thuế là thời điểm hợp đồng chuyển nhượng có hiệu lực, hoặc thời điểm đăng ký quyền sử dụng, quyền sở hữu bất động sản.
  • Điều 4 của luật vẫn có các trường hợp miễn thuế, trong đó có chuyển nhượng giữa những người thân theo quan hệ được luật liệt kê và trường hợp cá nhân chỉ có một nhà ở, đất ở duy nhất. Điều kiện chi tiết do Chính phủ hướng dẫn, nên trước khi kê khai miễn thuế cần kiểm tra văn bản hướng dẫn hiện hành.

Ví dụ: căn nhà bán với giá 4 tỷ đồng ghi trong hợp đồng công chứng thì thuế thu nhập cá nhân là 4 tỷ × 2% = 80 triệu đồng.

Lệ phí trước bạ: 0,5%

Lệ phí trước bạ nhà đất là 0,5% giá tính lệ phí trước bạ, theo Nghị định 10/2022/NĐ-CP. Bên nộp là người đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng, tức là bên mua.

Giá tính lệ phí trước bạ được xác định như sau:

  • Nếu giá ghi trong hợp đồng cao hơn giá do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định, tính theo giá hợp đồng.
  • Nếu giá hợp đồng thấp hơn hoặc bằng, phần đất tính theo bảng giá đất nhân diện tích, phần nhà tính theo giá xây dựng một mét vuông nhà nhân diện tích và tỷ lệ chất lượng còn lại.

Với căn nhà 4 tỷ đồng ở ví dụ trên, nếu giá hợp đồng cao hơn giá nhà nước, lệ phí trước bạ là 4 tỷ × 0,5% = 20 triệu đồng.

Tại TP.HCM, bảng giá đất áp dụng từ 1/1/2026 được ban hành theo Nghị quyết 87/2025/NQ-HĐND ngày 26/12/2025, là bảng giá đất chung đầu tiên sau khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu. Bảng giá mới sát giá thị trường hơn trước, nên với nhiều giao dịch, khoảng cách giữa giá hợp đồng và giá nhà nước đã thu hẹp.

Máy tính cầm tay đặt trên tài liệu có biểu đồ

Các khoản phí, lệ phí khác

Ngoài hai khoản lớn trên, giao dịch còn có một số khoản nhỏ hơn:

  • Phí công chứng hợp đồng: tính theo giá trị tài sản hoặc giá trị hợp đồng theo biểu phí do Bộ Tài chính quy định. Văn phòng công chứng sẽ báo mức cụ thể khi nhận hồ sơ.
  • Phí thẩm định hồ sơ cấp giấy chứng nhận: do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định, khác nhau giữa các địa phương.
  • Lệ phí cấp giấy chứng nhận: áp dụng khi cấp giấy mới, mức do địa phương quy định.
  • Phí đo đạc, trích lục: chỉ phát sinh khi cần đo vẽ lại.

Các khoản này không lớn so với thuế thu nhập cá nhân, nhưng vẫn nên ghi rõ bên nào chịu trong hợp đồng đặt cọc.

Khi mua căn hộ từ chủ đầu tư

Mua căn hộ mới từ chủ đầu tư có cấu trúc chi phí khác với mua nhà cũ:

  • Thuế giá trị gia tăng: theo Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15, bất động sản chịu thuế suất 10%. Giá tính thuế là giá bán chưa có thuế trừ đi tiền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất được trừ. Vì vậy, thuế giá trị gia tăng trên một căn hộ thường thấp hơn 10% tổng giá bán. Bảng giá của chủ đầu tư thường ghi rõ đã hay chưa gồm thuế này.
  • Kinh phí bảo trì 2%: theo Điều 152 Luật Nhà ở 2023, người mua căn hộ đóng 2% giá trị căn hộ vào quỹ bảo trì phần sở hữu chung. Khoản này được tách riêng khỏi giá bán và thường nộp trước khi nhận bàn giao.
  • Lệ phí trước bạ 0,5%: nộp khi làm thủ tục cấp giấy chứng nhận lần đầu.
  • Thuế thu nhập cá nhân: người mua lần đầu từ chủ đầu tư không phải nộp, vì người bán là doanh nghiệp.

Khi so sánh giá giữa các dự án, hãy quy về cùng một cơ sở: đã gồm thuế giá trị gia tăng chưa, đã gồm kinh phí bảo trì chưa, giá tính trên diện tích thông thủy hay tim tường.

Dự trù ngân sách thực tế

Một cách tính nhanh cho người mua nhà phố hoặc căn hộ đã có sổ, giả định giá hợp đồng cao hơn giá nhà nước và bên mua chịu toàn bộ thuế phí:

  1. Thuế thu nhập cá nhân: 2% giá mua.
  2. Lệ phí trước bạ: 0,5% giá mua.
  3. Phí công chứng và các phí, lệ phí hành chính khác: một khoản nhỏ, nên hỏi trước văn phòng công chứng.

Như vậy tổng thuế phí rơi vào khoảng trên 2,5% giá mua một chút. Nếu bên bán chịu thuế thu nhập cá nhân như thông lệ, phần của bên mua chỉ còn khoảng 0,5% cộng các phí nhỏ.

Lưu ý về khai giá thấp

Khai giá thấp hơn giá thực tế trong hợp đồng công chứng để giảm thuế là vi phạm pháp luật về thuế. Ngoài nguy cơ bị truy thu và xử phạt, người mua còn gặp bất lợi: khi bán lại, giá vốn ghi trên giấy thấp; khi có tranh chấp, số tiền đã thực trả khó chứng minh. Với bảng giá đất mới sát thị trường hơn, khoản tiết kiệm từ việc khai giá thấp cũng không còn nhiều.

Tóm tắt

Mức thuế thu nhập cá nhân 2% và lệ phí trước bạ 0,5% vẫn là hai khoản chính khi mua bán nhà đất. Điều thay đổi trong năm 2026 là luật thuế mới có hiệu lực từ 1/7/2026 và bảng giá đất mới áp dụng từ 1/1/2026. Hãy thống nhất ai chịu khoản nào ngay từ hợp đồng đặt cọc và dự trù khoảng 3% giá mua cho thuế phí để không bị động.

Giá căn nhà là con số bạn thương lượng. Thuế phí là con số luật đã định sẵn. Biết trước thì không bất ngờ.

Ảnh: rawpixel.com và stocksnap.io, giấy phép CC0.

Nguyễn Hữu Thọ
Nguyễn Hữu Thọ
Giám đốc dự án · TPI Land
ZaloZalo
Gọi ngay